Zəngilanın yenidən qurulması Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində həyata keçirilən bərpa və quruculuq siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biridir. Bu gün Zəngilan təkcə öz tarixi simasını bərpa edən bir rayon deyil, həm də doğma yurda qayıdışın, milli iradənin və gələcəyə inamın ifadəsinə çevrilir.

2020-ci il oktyabrın 20-də Zəngilan şəhərinin işğaldan azad edilməsi xalqımızın tarixində mühüm hadisələrdən biri kimi yadda qalıb. Bu tarixi Qələbədən sonra qarşıda duran əsas vəzifələrdən biri uzun illər doğma torpaqlarından ayrı düşmüş insanların öz evlərinə qayıtmasını təmin etmək, dağıdılmış yaşayış məntəqələrini yenidən qurmaq və bölgədə davamlı həyatın bərpasına nail olmaq idi.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində Zəngilanda genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işlərinə başlanılıb. Ağalı kəndində reallaşdırılan “Ağıllı kənd” layihəsi bu prosesin ilk mühüm nümunələrindən biri oldu. Müasir yaşayış evləri, təhsil və səhiyyə obyektləri, mühəndis-kommunikasiya sistemləri və digər sosial infrastrukturun yaradılması doğma torpaqlarda yeni həyatın qurulmasına şərait yaratdı.

Zəngilanın bərpası yalnız yeni binaların tikilməsi ilə məhdudlaşmır. Burada yol-nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı, elektrik və su təchizatının yaxşılaşdırılması, müasir şəhərsalma prinsiplərinin tətbiqi, iqtisadi fəaliyyət imkanlarının genişləndirilməsi və insanların məşğulluğunun təmin olunması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bütün bu istiqamətlər bir-biri ilə əlaqəli şəkildə həyata keçirildikdə, qayıdan əhalinin doğma yurdda məskunlaşması və uzunmüddətli yaşayışı üçün dayanıqlı əsas yaranır.

Böyük Qayıdışın əsas mahiyyəti insanların sadəcə öz torpaqlarına qayıtması deyil, onların həmin ərazilərdə təhlükəsiz, rahat və layiqli həyat sürməsi üçün zəruri şəraitin yaradılmasıdır. Məktəblərin, uşaq bağçalarının, səhiyyə müəssisələrinin, yaşayış komplekslərinin və digər sosial obyektlərin qurulması bu məqsədə xidmət edir. Zəngilanda aparılan işlər göstərir ki, bərpa prosesi insan amilini, sosial rifahı və gələcək inkişafı əhatə edən kompleks yanaşma tələb edir.

Rayonun iqtisadi potensialının üzə çıxarılması da xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Kənd təsərrüfatı, sahibkarlıq, xidmət sektoru, turizm və digər sahələrin inkişafı yeni iş yerlərinin açılmasına, yerli iqtisadi fəallığın artmasına və əhalinin məşğulluq imkanlarının genişlənməsinə töhfə verə bilər. Davamlı inkişaf üçün yaradılan infrastrukturla yanaşı, yerli sakinlərin təşəbbüslərinin dəstəklənməsi və iqtisadi imkanlardan səmərəli istifadə olunması vacibdir.

Zəngilanın bərpasında tarixi-mədəni irsin qorunması və təbiətin mühafizəsi də diqqətdə saxlanılmalıdır. Rayonun zəngin təbiəti, Bəsitçay hövzəsinin məşhur çinar meşələri, tarixi və dini abidələri onun özünəməxsusluğunu müəyyən edən əsas dəyərlərdəndir. Müasir quruculuq işlərinin ekoloji tarazlığın qorunması və milli-mədəni irsin yaşadılması ilə uzlaşdırılması gələcək nəsillər üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Bu gün Zəngilanın timsalında Böyük Qayıdışın mahiyyətini daha aydın görmək mümkündür: illər ərzində doğma yurd həsrəti ilə yaşayan insanların öz torpaqlarına dönməsi, yeni evlərdə məskunlaşması, uşaqların doğma yurdda təhsil alması və bölgədə iqtisadi-sosial həyatın canlanması. Bu proses yalnız fiziki bərpa deyil, həm də insanların doğma torpaqları ilə bağlılığının yenidən möhkəmlənməsidir.

Mən hesab edirəm ki, Zəngilanın bərpası təcrübəsi gələcəkdə işğaldan azad edilmiş digər ərazilərin inkişafı baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu təcrübənin davamlı nəticələr verməsi üçün infrastruktur layihələri ilə yanaşı, məşğulluq, təhsil, səhiyyə, ekoloji təhlükəsizlik və sosial təminat məsələlərinə də xüsusi diqqət yetirilməlidir.

Zəngilanın dirçəlişi Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü bərpa etdikdən sonra qarşıya qoyduğu mühüm hədəflərdən birinin — doğma torpaqlarda həyatın yenidən qurulmasının təzahürüdür. Böyük Qayıdışın uğuru isə görülən işlərin miqyası ilə yanaşı, insanların öz yurdlarında daimi məskunlaşması, rifahının yüksəlməsi və bölgənin dayanıqlı inkişafı ilə ölçüləcək.

Zəngilanın bərpası keçmişə ehtiramın, bu günün məsuliyyətinin və gələcəyə inamın birləşdiyi mühüm prosesdir. Doğma yurda qayıdan hər bir ailə, açılan hər bir məktəb və yaradılan hər bir yeni iş yeri Böyük Qayıdışın real məzmununu formalaşdırır.

Eldar Kazımov,

YAP Masallı rayon təşkilatının məsləhətçisi